Storytime (8): cultuurshock in Tel Aviv & Jeruzalem

In 2013 begon ik aan een master journalistiek nadat ik aan mama en papa met puppy-oogjes had gevraagd of ik er nog een jaartje bij mocht doen…  Ze waren akkoord, maar dat ze een half jaar later naar Tel Aviv zouden afreizen om hun dochter te bezoeken die zomaar even voor haar studies naar daar verhuisd was, hadden ze niet verwacht. Zeven heerlijke relatief zorgeloze maanden beleefde ik daar… Vandaag deel ik mijn meest verbazende culturele herinneringen met jullie. 

  • Toekomen op Shabbat

Eind februari stapte ik op een vrijdagavond op het vliegtuig richting Tel Aviv. Kusjes uitdelen, de douane door en het grote avontuur was begonnen… Mijn vliegtuig was nagenoeg leeg en dat was niet zo verwonderlijk want het was Shabbat, iets waar ik op dat moment niet zo bij stilgestaan had. In deze periode van vrijdagavond tot zaterdagavond ligt het sociale leven in Israël (behalve misschien een beetje in Tel Aviv) nagenoeg volledig plat. Er is absoluut geen openbaar vervoer, winkels zijn gesloten en de tijd is voorbehouden voor rituelen met vrienden en familie.

Net op dat moment stond ik dus op het vliegveld… Ik kwam bijna helemaal alleen in het midden van de nacht toe en kon niet eens lezen wat er op de borden stond. De symbooltjes voor bus of taxi lukten nog net, maar Hebreeuws is een taal waar je de eerste minuten echt niet wijs uit geraakt. Ik had dus geen idee waar ik heen moest, laat staan dat ik ook nergens heen kon omdat het shabbat was. Wat nu?

  • Mensen hebben een goed hart…

De weken ervoor had ik al een goed contact gehad met een aantal van mijn mede-studenten die echter allemaal later zouden arriveren… Een van hen, Daniel uit Signapore, was wel al in het land. En hij wist hoe laat ik zou toekomen… Toen ik door de deuren de aankomsthal binnenkwam, zag ik hem plots staan met mijn naam op zijn computerscherm dat hij als bordje gebruikte. Ik ben nog nooit zo blij geweest een bekend gezicht te zien als op dat moment, denk ik! Een uur later kwamen we toe in Herzliya en stond hij vier dagen lang zijn bed aan me af en kookte voor ons beiden. Eerst was ik nog een beetje paranoia, maar ik kan niet anders dan stellen dat hij gewoon een persoon met een zeer groot hart was!

De dag na mijn aankomst was een zaterdag. De eerste minuten nadat ik wakker werd, kon ik alleen maar staren naar de toppen van de palmbomen en genieten van de zon op mijn gezicht… in februari. Net op dat moment kwam Daniel binnen gestoven om te roepen dat we naar de kerk gingen. Naar waar? Nog geen tien minuten later zat ik in een grote auto met een hele groep Amerikanen op weg naar de enige protestantse kerk in de buurt.

Zo kwam ik in een klein zaaltje terecht waar nog meer Amerikaanse en Signaporese familie’s die in Herzliya woonden grote schalen ovenschotels, muffins en cakes met koffie aan het klaarzetten waren. The service begon en iedereen las mee in de bijbels die op hun iPhone stonden. Ik kon alleen maar nieuwsgierig om me heen staren en glimlachen vanwege de warme verwelkoming (en de drie grote bosbessenmuffins) die ik had gekregen. Na een tijdje werd er ook gezongen en gedanst en hoewel ik de preek echt oersaai vond, was ik wel geboeid door de kracht die deze mensen uit hun geloof putten.

  • Godsdienst en de warmte van de gemeenschap

Van thuis uit ben ik niet gelovig opgevoed, maar in Israël ben ik wel regelmatig naar de kerk op zaterdag en hun activiteiten erbuiten blijven gaan. In België wordt onze gemeenschap vooral gevormd door onze familie en misschien een selecte groep vrienden met wie we regelmatig afspreken. In Israël kreeg ik pas echt het gevoel erbij te horen als ik tot een bepaald geloof toetrad… Vreemd als je er nu op terugkijkt, maar ik keek erg uit naar de gezamenlijke ontbijtjes, de bbq’s en de uitstapjes die we maakten.

De volwassenen in de groep waren namelijk allemaal van middelbare leeftijd en financieel goed voorzien, gezien ze in de oliesector werkten. Ik weet niet of het met hun geloof te maken had, maar ze zagen het als hun taak om ons als studenten goed op te vangen. Het maakte hen daarbij trouwens niet uit dat ik niet zo héél gelovig was of wel regelmatig een vriendje of een flirt had. Ze zagen het als hun plicht ons te voorzien van warmte, eten, koude biertjes op het strand en een stevige portie (godsdienstige) cultuur. De Bijbelstudie was een klein prijsje voor zoveel warmte in mijn ogen…

  • Temple Mount

Bij protestantse Amerikaanse families die in mijn buurt woonde, leerde ik dat geloofsgemeenschap ook iets positief kon zijn en niet per se de bijklank van een sekte of een veroordeling moest hebben. Op Temple Mount in Jeruzalem leerde ik geloof op een heel andere manier kennen… De bekende klaagmuur staat aan de voet van deze heuvel: hier zie je meer orthodoxe joden die, mannen en vrouwen gescheiden, hun gebeden en wensen aan de stenen komen toe vertrouwen. Voor mij was dit echt een vreemd gebruik… zeker door het feit dat het vrouwengedeelte ongeveer een achtste van het mannengedeelte inneemt.

Tegelijk bevinden zich op deze plek heel veel christelijke heilige plaatsen, om nog niet te spreken van de Mount zelf, de op 2 na meest heilige plaats in de islam. Dat bevindt zich allemaal op 1 vierkante kilometer: je kan je voorstellen dat hier spanningen heersen. Die opstanden en vormen van geweld heb ik meermaals gezien toen ik de site bezocht. Op een ochtend was de omgeving van de Mount zelfs afgesloten omdat de strubbelingen te hoog opliepen. In de namiddag mochten we dan wel naar binnen, maar er heerste zo’n bloednerveuze sfeer dat ik al snel besloten had dat we maar beter konden vertrekken…

  • De grens over

Intussen zijn we in Vlaanderen misschien terug stilaan gewend aan het beeld van militairen in de straat, maar toen ik in Israël toekwam, voelde dat voor mij erg ongemakkelijk aan. Meisjes van 18 of 19 die met een wapen naast je om de bus zitten: ik keek mijn ogen uit! Nog ongemakkelijker voelde ik mij tijdens mijn reizen naar Palestina. Vanuit Tel Aviv neem je daarvoor de bus tot in Jeruzalem om dan met de Arab bus, zoals dat daar toen genoemd werd, verder te reizen over de grens met Palestina.

Dan volgt nu een onmenselijk stukje. Bij de grensovergang blijven alle blanke toeristen (en dat zijn er niet veel) gezellig zitten, terwijl de Palestijnen op de bus voetje voor voetje de grens over moeten onder de toeziende ogen (en geweerlopen) van het Israëlische leger. Ook kinderen of baby’s ondergaan datzelfde lot. Daarna werpt een van de soldaten en blik in de bus, ziet onze witte verbrande huidjes en vertrekt weer. Ik heb deze rit een keer of tien afgelegd en het kon mij niet koud laten. Zelfs met een gigantische filmcamera (ik maakte een docu over Palestina) werd ik amper gecontroleerd, hoewel het zweet mij telkens in de handen stond.

Zelfs 3 jaar later weet ik nog niet wat hiervan moet denken. Ik heb zoveel aardige mensen ontmoet daar die zoveel liefde tonen voor hun familie, vrienden, land en voor mij als vreemde… Deze zaak is zo complex dat ik me er niet over uit wil en kan spreken, maar ook dat ik ziek word als ik de eenzijdige afspiegeling ervan in de media zie. A vecht tegen B en omgekeerd. Ze komen niet overeen. De kous is af. In werkelijkheid kent deze situatie zoveel meer partijen, invalshoeken en problemen…

  • Shabbat (deel 2)

Goed, verder naar iets luchtigere informatie. Waar ik Shabbat bij aanvang vooral vervelend vond omdat alles dicht was, begon ik na enkele weken toch wel wat meer belang te hechten aan deze traditie. Het was mooi om te zien hoe iedereen op vrijdagavond op familie-etentjes verwacht werd. Op vrijdag (onze zaterdag) waren de meeste instellingen gesloten en vonden er vaak feestjes plaats die al om 11 u in de ochtend konden beginnen, maar rond 16-17u stopten die dan plots omdat zelfs de meest wilde studenten naar hun familie terugkeerden.

Naast heel wat traditionele rituelen, wordt er op Shabbat ’s avonds ook vooral lekker gegeten! Er is natuurlijk challah, het traditionele gevlochten brood, maar ook verschillende salades, véél hummus en rode wijn, stoofschotels,… Wat een feest voor de foodie! Er zijn ook wel families die het wat minder traditioneel houden en na de challah gewoon sushi of iets dergelijks eten… Als er maar samen gegeten wordt na de rituelen, is het hen allemaal gelijk! Op zaterdag (onze ‘zondag’) kan je in Tel Aviv trouwens heerlijk brunchen met onder andere rugelach of eggs benedict. Uitgebreid ontbijten in het ‘weekend’ kennen ze er zeker ook, met dat verschil dat de week op zondag opnieuw begint.

  • Feestdagen

Normaal ging ik hier nog een stukje over mijn korte periode in de Jordaanse woestijn bijzetten, maar dit artikel is nu al 1500 woorden, dus dat bewaar ik voor de volgende storytime! Over de feestdagen wil ik wel nog wat kwijt: het zijn er vooral veel en elke ervan heeft haar eigen (nogal vreemde) rituelen waar vooral veel wijn aan te pas komt, als je ’t mij vraagt! Op Purim (mijn persoonlijke favoriet) liepen we verkleed door de straten van Tel Aviv en aten we ons te pletter aan oorkoekjes, gevuld met vijgenpasta. Op Pesach aten we bijna een week niet omdat alle brood, pasta en bier verboden waren en zowat alle winkels ook dicht bleven. Als je dat niet op voorhand heet, ben je flink gejost zullen we maar zeggen. Rode wijn drinken was dan weer wel verplicht.

Op Holocaust day (Jom Hashoah) zagen we het hele land even stilstaan en op Onafhankelijksheidsdag dronken we (alweer) rode wijn, maar ook veel te veel andere dingen onder een sterrenhemel vol vuurwerk. Op Lag BaOmer werden er overal kampvuren gehouden… Op al die dagen ligt trouwens het sociaal leven voor meerdere dagen stil, net zoals op Shabbat dus. Het voelde voor mij al snel alsof de helft van mijn tijd in Tel Aviv uit feestdagen bestond. Regelmatig werd ik dan ook ’s morgens wakker om tot de ontdekking te komen dat school/de winkels gesloten waren zonder dat ik dat op voorhand wist. Soms was dat frustrerend, maar uiteindelijk kon ik er alleen maar om lachen!

Studeren, werken of reizen in het buitenland… Het is altijd een beetje een avontuur! Delen jullie je ervaringen of cultuurshock met mij hieronder?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s